{"id":7902,"date":"2025-06-03T08:30:33","date_gmt":"2025-06-03T08:30:33","guid":{"rendered":"https:\/\/gmcommon.org\/?p=7902"},"modified":"2025-09-17T08:47:43","modified_gmt":"2025-09-17T08:47:43","slug":"myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/","title":{"rendered":"Myfyrdodau o&#8217;r Comin: Mehefin 2025"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image alignwide size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3442-EDIT-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7751\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3442-EDIT-980x653.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3442-EDIT-480x320.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Pwll Rhos Las \/ RhasLas yw&#8217;r enw ar y map OS<\/em>. Golygfeydd prydferth ger pentrefi colledig Pantywaun a Blaen Carno. <\/figcaption><\/figure>\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-3 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image alignfull size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"7758\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3438-EDIT-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7758\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3438-EDIT-980x653.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3438-EDIT-480x320.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"7761\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3430-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7761\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3430-980x653.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3430-480x320.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"7753\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3453-EDIT-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7753\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3453-EDIT-980x653.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3453-EDIT-480x320.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"7755\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3477-EDIT-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7755\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3477-EDIT-980x653.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3477-EDIT-480x320.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"7757\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3505-EDIT-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7757\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3505-EDIT-980x653.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3505-EDIT-480x320.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n<div style=\"height:62px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<p><strong>Ym mis Mehefin 1831, draw yn nhref Merthyr, dros gribyn Cefn Merthyr, cafwyd un o\u2019r gwrthryfeloedd mwyaf gan weithwyr yn erbyn yr haearn-feistri a\u2019r dosbarth cyfalafol. <\/strong><\/p>\n\n<p><strong>Roedd yr hyn a gyflawnwyd gan weithwyr Merthyr Tudful a\u2019u cydweithwyr yn Aberd\u00e2r, Penderyn a\u2019r cyffiniau yn anhygoel ac atseiniodd yr effeithiau drwy weddill hanes. Tra\u2019r oedd yr haearn-feistri\u2019n byw mewn tai crand roedd pobl Merthyr yn llwgu eisiau bwyd. Roedd eu cyflogau\u2019n isel, prisiau bwyd yn uchel a phan nad oeddent yn gallu talu\u2019r rhent byddai\u2019r Llys Deisyfion yn cymryd eu heiddo oddi wrthynt. <\/strong><\/p>\n\n<p>Roedd gweithwyr Merthyr wedi cael digon. Roeddent wedi ceisio newid y sefyllfa drwy drafodaethau ond daeth y cyfan i ddim, felly yn y diwedd gorfododd y gweithwyr y meistri i wrando. A chychwynnodd y cwbl ar Gomin Gelligaer a Merthyr.<\/p>\n\n<p>Rhagflaenodd y digwyddiad hwn \u2013 y terfysg a drefnwyd gan ddosbarth gweithiol Merthyr Tudful a\u2019r cyffiniau \u2013 fudiad y Siartwyr. Dyma hefyd oedd un o\u2019r gweithredoedd y tu \u00f4l i sefydlu\u2019r undebau llafur sy\u2019n brwydro hyd heddiw dros hawliau gweithwyr a safonau gwell i gymdeithas yn gyffredinol. Mae\u2019r hawliau hyn \u2013 hawliau y mae gweithwyr wedi brwydro amdanynt dros y canrifoedd a\u2019r degawdau \u2013 yn cynnwys pethau fel diwrnod gwaith wyth awr, wythnos waith pum diwrnod, cyflog gwyliau, cyflog salwch, gofal iechyd am ddim, addysg am ddim, cyflog mamolaeth. Maent yn hawliau a enillwyd gan weithwyr ac undebau llafur. Ni chawsom unrhyw hawliau erioed o ganlyniad i garedigrwydd y perchnogion a\u2019r sawl sy\u2019n ein llywodraethu. Meddai\u2019r hanesydd Gwyn Alf Williams:<\/p>\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>\u201cYm Merthyr Tudful ym 1831, daeth cyfnod cynhanes y dosbarth gweithiol Cymreig i ben. Dyma gychwyn ei hanes.\u201d <\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n<div style=\"height:52px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<figure class=\"wp-block-image alignwide size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"360\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/VID_20250526_162601499.gif\" alt=\"\" class=\"wp-image-7777\"\/><\/figure>\n\n<div style=\"height:150px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-x-large-font-size\"><strong>R\u00f4l Comin Gelligaer a Merthyr yn y Derfysg<strong> <\/strong> <\/strong><\/h2>\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<p><strong>Er yr ymwybyddiaeth ynghylch Terfysg Merthyr ychydig sy\u2019n ymwybodol, efallai, mai ar Gomin Gelligaer a Merthyr y trefnwyd y terfysg mewn cyfarfod a drefnwyd yn Ffair y Waun. Cynhaliwyd y ffair ger Pant y Waun \u2013 un o bentrefi diflanedig y Comin a ddymchwelwyd yn llwyr yn ystod y 1960au er mwyn galluogi gweithio glo brig. <\/strong><\/p>\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<figure class=\"wp-block-image alignwide size-full\"><a href=\"http:\/\/www.alangeorge.co.uk\/old_merthyr.htm\" target=\"_blank\" rel=\" noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"900\" height=\"586\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Dowlais_WaunFair.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7744\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Dowlais_WaunFair.jpg 900w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Dowlais_WaunFair-480x313.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) 900px, 100vw\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ffair y Waun &#8211; am ragor o fanylion a lluniau gallwch gefnogi ac ymweld \u00e2 http:\/\/www.alangeorge.co.uk\/ <\/figcaption><\/figure>\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<p>Trefnwyd y cyfarfod tyngedfennol ar Gomin Gelligaer a Merthyr ar y 30<sup>ain<\/sup> o Fai 1831. Roedd trefniant o\u2019r fath yn beth cyffredin, yn rhyw fath o draddodiad hyd yn oed \u2013 cyfarfod cyffredinol o weithwyr yn ystod Ffair y Wain. Roedd y lleoliad yn le da ar gyfer digwyddiad o\u2019r fath oherwydd roedd hefyd yn hawdd i weithwyr Sir Fynwy ei gyrraedd ar droed. Cynhaliwyd y cyfarfodydd anferthol hyn o weithwyr yn ysbeidiol ond yn ddigon aml i allu ymateb i newidiadau mewn cyflogau ac amodau gwaith. <\/p>\n\n<p>Un o\u2019r gweithwyr arbenigol yn y gweithfeydd haearn oedd y Pwdlers. Byddai\u2019r dynion hyn yn gweithio yn y ffwrnais bwdlo yn troi haearn crai yn haearn gwaith. Roedd yn waith arbenigol oherwydd roedd yn rhaid gwybod yn greiddiol pa bryd roedd y peli haearn yn barod ar gyfer y cam nesaf \u2013 nod oedd modd i beiriant wneud hwn. Bywyd byr fyddai ffawd y Pwdlers, fel arfer byddant yn marw yn ystod eu 30au.<\/p>\n\n<p>Felly roedd yn arferol i\u2019r Pwdlers, er enghraifft, ddefnyddio\u2019r cyfarfodydd hyn yn Ffair y Waun i ennill gweithwyr eraill at eu hachos a chefnogi eu galwad am amodau a chyflogau gwell. Meddai Gwyn Alf Williams: <\/p>\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>\u201cY weithred a oedd si\u0175r o fod yn gyfrifol am gynnau\u2019r terfysg oedd diswyddiad hynod anfodlon Crawshay o 84 pwdler.\u201d<\/em>.<sup>1<\/sup>\u00a0 <\/p>\n<\/blockquote>\n\n<p>A\u2019r dyn 32 mlwydd oed a gariodd baner goch y chwyldro yn ystod Terfysg Merthyr, si\u0175r o fod am y tro cyntaf erioed ym Mhrydain, oedd William Thomas Williams, un o Bwdlers William Crawshay. <sup>2<\/sup>\u00a0<\/p>\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<figure class=\"wp-block-gallery alignwide has-nested-images columns-2 is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"553\" data-id=\"7780\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-05-31-214457-1024x553.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7780\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-05-31-214457-1024x553.png 1024w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-05-31-214457-300x162.png 300w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-05-31-214457-768x415.png 768w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-05-31-214457-1536x829.png 1536w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-05-31-214457.png 1884w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"548\" data-id=\"7782\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-05-31-213320-1024x548.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7782\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-05-31-213320-1024x548.png 1024w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-05-31-213320-300x160.png 300w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-05-31-213320-768x411.png 768w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-05-31-213320-1536x821.png 1536w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-05-31-213320.png 1932w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"451\" data-id=\"7784\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-05-31-213444-1024x451.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7784\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-05-31-213444-1024x451.png 1024w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-05-31-213444-300x132.png 300w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-05-31-213444-768x338.png 768w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Screenshot-2025-05-31-213444-1536x677.png 1536w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n<p class=\"has-text-align-center has-small-font-size\">Atgynhyrchwyd gada chaniat\u00e2d Llyfrgell Genedlaethol yr Alban (am archif mwy manwl o Bantywaun a&#8217;r cyffiniau gallwch ymweld \u00e2 <a href=\"https:\/\/maps.nls.uk\/geo\/find\/#zoom=14.8&amp;lat=51.76599&amp;lon=-3.31431&amp;layers=102&amp;b=1&amp;z=0&amp;point=51.76157,-3.32070&amp;i=null\">https:\/\/maps.nls.uk\/geo\/find\/#zoom=14.8&amp;lat=51.76599&amp;lon=-3.31431&amp;layers=102&amp;b=1&amp;z=0&amp;point=51.76157,-3.32070&amp;i=null<\/a>)<\/p>\n\n<div style=\"height:150px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-x-large-font-size\"><strong>Gorymdeithio i&#8217;r Comin<\/strong><\/h2>\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<p><strong>Yr Ynad JB Bruce \u2013 un o reolwyr swyddogol Merthyr \u2013 a sylweddolodd gyntaf bod rhywbeth o bwys yn cael ei drefnu ar y Comin. Ysgrifennodd lythyron ar fyrder at Crawshay (haearn-feistr Cyfarthfa a Hirwaun) ac Anthony Hill (Ynad arall) er mwyn eu rhybuddio am y cyfarfod ond roedd y ddau i ffwrdd. <\/strong><\/p>\n\n<p>Amcangyfrifir y bu i rhwng 2,000 a 10,000 o bobl fynychu\u2019r cyfarfod ar y Comin y diwrnod hwnnw. Ymgynullodd y dyrfa ryw can llath o Ffair y Waun.<\/p>\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<figure class=\"wp-block-image alignwide size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"615\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/WaunFairDowlais.TrinityMondayMay1932-1024x615.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7746\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/WaunFairDowlais.TrinityMondayMay1932-1024x615.jpg 1024w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/WaunFairDowlais.TrinityMondayMay1932-980x589.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/WaunFairDowlais.TrinityMondayMay1932-480x288.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ffair y Waun &#8211; am ragor o fanylion a lluniau gallwch gefnogi ac ymweld \u00e2 http:\/\/www.alangeorge.co.uk\/ <\/figcaption><\/figure>\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"662\" data-id=\"7795\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/106357524_1497356267091633_6241305945494826285_n-1-1024x662.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7795\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/106357524_1497356267091633_6241305945494826285_n-1-1024x662.jpg 1024w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/106357524_1497356267091633_6241305945494826285_n-1-980x633.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/106357524_1497356267091633_6241305945494826285_n-1-480x310.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"662\" data-id=\"7789\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/120443696_1579321382228454_1541796293348787282_n-1024x662.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7789\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/120443696_1579321382228454_1541796293348787282_n-1024x662.jpg 1024w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/120443696_1579321382228454_1541796293348787282_n-980x633.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/120443696_1579321382228454_1541796293348787282_n-480x310.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"558\" data-id=\"7804\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Blaencarno_Pantywaun_DaveThomas.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7804\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Blaencarno_Pantywaun_DaveThomas.jpg 1000w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Blaencarno_Pantywaun_DaveThomas-980x547.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Blaencarno_Pantywaun_DaveThomas-480x268.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1000px, 100vw\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Blaen Carno<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"457\" data-id=\"7788\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Blaencarno-And-BlaencarnoFarm_DaveThomas-1024x457.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7788\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Blaencarno-And-BlaencarnoFarm_DaveThomas-1024x457.jpg 1024w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Blaencarno-And-BlaencarnoFarm_DaveThomas-980x437.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Blaencarno-And-BlaencarnoFarm_DaveThomas-480x214.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Blaen Carno<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"492\" data-id=\"7817\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun-The-Royal-Arms.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7817\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun-The-Royal-Arms.jpg 640w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun-The-Royal-Arms-480x369.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) 640px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"900\" height=\"738\" data-id=\"7801\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun__0001-2_2-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7801\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun__0001-2_2-2.jpg 900w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun__0001-2_2-2-480x394.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) 900px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"950\" height=\"585\" data-id=\"7810\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_CarnivalDay_1950s.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7810\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_CarnivalDay_1950s.jpg 950w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_CarnivalDay_1950s-480x296.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) 950px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"683\" data-id=\"7808\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_Halt_TicketOffice_DaveThomas.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7808\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_Halt_TicketOffice_DaveThomas.jpg 1000w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_Halt_TicketOffice_DaveThomas-980x669.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_Halt_TicketOffice_DaveThomas-480x328.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1000px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"900\" height=\"571\" data-id=\"7794\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_PantywaunHalt_DaveThomas.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7794\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_PantywaunHalt_DaveThomas.jpg 900w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_PantywaunHalt_DaveThomas-480x305.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) 900px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"682\" data-id=\"7813\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_RailwayLine__DaveThomas.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7813\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_RailwayLine__DaveThomas.jpg 1000w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_RailwayLine__DaveThomas-980x668.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_RailwayLine__DaveThomas-480x327.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1000px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"900\" height=\"594\" data-id=\"7786\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_School_1955_DaveThomas.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7786\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_School_1955_DaveThomas.jpg 900w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_School_1955_DaveThomas-480x317.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) 900px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"762\" height=\"900\" data-id=\"7800\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_Sept_25_1969_2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7800\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_Sept_25_1969_2.jpg 762w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_Sept_25_1969_2-480x567.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) 762px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"900\" height=\"600\" data-id=\"7807\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_StDavidsChurch_DaveThomas.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7807\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_StDavidsChurch_DaveThomas.jpg 900w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_StDavidsChurch_DaveThomas-480x320.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) 900px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"900\" height=\"621\" data-id=\"7815\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_TheFullMoon-_0001-25.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7815\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_TheFullMoon-_0001-25.jpg 900w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_TheFullMoon-_0001-25-480x331.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) 900px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"677\" data-id=\"7803\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/PantywaunBridges_WayIn_DaveThomas.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7803\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/PantywaunBridges_WayIn_DaveThomas.jpg 1000w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/PantywaunBridges_WayIn_DaveThomas-980x663.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/PantywaunBridges_WayIn_DaveThomas-480x325.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1000px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"687\" data-id=\"7790\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_Village_DaveThomas.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7790\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_Village_DaveThomas.jpg 1000w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_Village_DaveThomas-980x673.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pantywaun_Village_DaveThomas-480x330.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1000px, 100vw\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n<p class=\"has-text-align-center has-small-font-size\">am ragor o fanylion a lluniau gallwch gefnogi ac ymweld \u00e2 http:\/\/www.alangeorge.co.uk\/ <\/p>\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<p>Ysgrifennwyd y llythyron gan Bruce chwe diwrnod cyn y rali ar Gomin Gelligaer a Merthyr. Roedd Bruce wedi dychryn pan glywodd am ddiswyddiad y Pwdlers \u2013 roedd yn ymwybodol iawn o\u2019r canlyniadau posib. Roedd Crawshay i ffwrdd yng Nghaerleon. Roedd Guest (haearn-feistr Dowlais) i ffwrdd yn Llundain. <\/p>\n\n<p>Yn eu hanesmwythder, ymgasglodd dosbarth uwch a llywodraethol Merthyr yn y Castle Inn yn y gobaith o reoli\u2019r storm. Disgrifia Gwyn Alf yr olygfa:<\/p>\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>\u201cRoedd wynebau&#8217;r awdurdodau ym Merthyr yn llawn pryder yn ffenestri\u2019r Castle Inn wrth iddynt wylio, ar ddydd Llun y 30<sup>ain<\/sup> o Fai, cannoedd o ddynion yn gorymdeithio trwy Ferthyr at y Waun y tu \u00f4l i faner wen a\u2019r gair \u2018Diwygiad\u2019 arni\u201d. <\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n<figure class=\"wp-block-embed alignwide is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\r\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Pant Y Waun -  Wales Today\" width=\"1080\" height=\"608\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/JVaxbY1QmrU?feature=oembed\"  allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\r\n<\/div><\/figure>\n\n<figure class=\"wp-block-embed alignwide is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\r\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Lost Railways - Last train from Newport to Brecon 1962\" width=\"1080\" height=\"810\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/L2fIi0JTWN8?feature=oembed\"  allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\r\n<\/div><figcaption class=\"wp-element-caption\">Dwy funud i mewn i&#8217;r fideo hwn am y siwrnai dr\u00ean, mae yno olygfa odidog o Bantywaun<\/figcaption><\/figure>\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<p>Heddiw does dim arlliw o ddadwrdd y ffair na chythrwfl y gweithwyr. Yn \u00f4l hen fap, roedd Pantywaun i\u2019r gogledd o bwll Rhaslas \u2013 Rhos Las yw\u2019r enw lleol. Adeiladwyd y pwll yn rhan System Ddraenio Dowlais ac fe\u2019i cwblhawyd ym 1818. Mae\u2019r pwll yn le pwysig i anifeiliaid sy\u2019n pori ac i adar sy\u2019n ymfudo yma dros y gaeaf. <\/p>\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<figure class=\"wp-block-gallery alignwide has-nested-images columns-2 is-cropped wp-block-gallery-4 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image alignwide size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"994\" height=\"663\" data-id=\"7769\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3461-EDIT-edited.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7769\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3461-EDIT-edited.jpg 994w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3461-EDIT-edited-980x654.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3461-EDIT-edited-480x320.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 994px, 100vw\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">G\u0175ydd Canada a&#8217;u cywion ger Rhoslas (2025)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1165\" height=\"777\" data-id=\"7771\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3466-EDIT-edited.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7771\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3466-EDIT-edited.jpg 1165w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3466-EDIT-edited-980x654.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3466-EDIT-edited-480x320.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1165px, 100vw\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Gwylanod a&#8217;u cywion yn barod i hedfan (2025)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"7765\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3469-EDIT-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7765\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3469-EDIT-980x653.jpg 980w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/DSC_3469-EDIT-480x320.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Hedfan o Bwll Rhoslas i Bantywaun<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n<div style=\"height:150px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-x-large-font-size\"><strong>Canlyniadau cyfarfod y Waun ar Gomin Gelligaer a Merthyr <\/strong><\/h2>\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<p><strong>Drannoeth y cyfarfod, pan aeth y beili i d\u0177 Lewsyn yr Heliwr er mwyn cymryd darnau o\u2019i ddodrefn oddi wrtho am nad oedd wedi gallu talu rhent,  fe\u2019u stopiwyd gan bobl Blaencadlan a Phenderyn. Yn y pendraw, Lewsyn yr Heliwr fyddai un o brif derfysgwyr y gwrthryfel. <\/strong><\/p>\n\n<p>Ym Merthyr, taflwyd peli o d\u00e2n drwy ffenestri Joseff Coffin, Arlywydd y Llys Deisyfion. Yn nes ymlaen y noson honno \u201cdisgynnodd yr hyn a oedd yn amlwg yn derfysg wedi ei threfnu, ar Ferthyr\u201d. Cipiwyd y Llys Deisyfion gan y terfysgwyr a rhoddwyd eiddo\u2019r bobl a gipiwyd gan y beili yn \u00f4l i\u2019w gwir berchnogion; cawsant afael ar arfau a bwledi; brwydrodd y terfysgwyr yn erbyn carfan o fyddin yr Ucheldirwyr a\u2019u gorfodi ymaith; cafwyd brwydr arall rhyngddynt a charfan arall o\u2019r fyddin \u2013 Iwmyn Abertawe \u2013 ac fe\u2019u hanfonwyd hwythau ymaith i Gastell Nedd; ffurfiwyd catrodau o ddynion gan y terfysgwyr, rheolwyd yr ardal gyfan ganddynt a chaewyd pob hewl i Ferthyr ond un. Parhaodd y sefyllfa hon am wyth diwrnod. Roedd ehangder daearyddol y gwrthryfel yn helaeth ac yn ymestyn lawer ymhellach na chanol tref Merthyr yn unig.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:100%\">\n<figure class=\"wp-block-image alignwide\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"804\" height=\"1000\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Hablot-Knight-Browne_Merthyr_Rising.jpg\" alt=\"'Terfysg Merthyr' gan yr artist Hablot Knight Browne\" class=\"wp-image-7736\" srcset=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Hablot-Knight-Browne_Merthyr_Rising.jpg 804w, https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Hablot-Knight-Browne_Merthyr_Rising-480x597.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) 804px, 100vw\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>&#8216;Terfysg Merthyr&#8217; <\/em>gan yr artist Hablot Knight Browne<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group is-content-justification-right is-nowrap is-layout-flex wp-container-core-group-is-layout-fd526d70 wp-block-group-is-layout-flex\">\n<p>Ni allwn drafod Terfysg Merthyr heb s\u00f4n am Dic Penderyn. Fe\u2019i crogwyd yng Nghaerdydd ar y 13<sup>eg<\/sup> o Awst 1831 yn dilyn achos yn y llys ochr yn ochr \u00e2 Lewsyn yr Heliwr. Fe\u2019i cyhuddwyd o drywanu milwr, Donald Black, yn ei goes. Nid oedd yr anaf yn beryg bywyd. Trawsgludwyd Lewsyn yr Heliwr i Awstralia ond dienyddiwyd Dic Penderyn. Mynnodd ei fod yn ddieuog hyd y diwedd un. Ei eiriau olaf, wrth iddo gwympo o\u2019r rhaff oedd \u201cO Arglwydd, dyma gamwedd!\u201d. Mae&#8217;n bwysig i ni gofio, drwy gydol y cyfnod treisgar, cythryblus hwn yn hanes ein hardal, wrth iddynt fynnu eu hawliau ac wrth iddynt drefnu a chymryd rhan yn y derfysg, mai iaith y dosbarth gweithiol hwn a frwydrodd yn llawn dicter dros gyfiawnder, oedd Cymraeg.  <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n<p>Erys Dic Penderyn yng nghof cyffredinol yr ardal, yn arwr dosbarth gweithiol. Bob blwyddyn cynhelir digwyddiadau gan Gymdeithas Dic Penderyn ym Merthyr er mwyn cofnodi\u2019r cyfnod pwysig hwn yn ein hanes. Gellir dod o hyd i ragor o wybodaeth am y gymdeithas drwy ymweld \u00e2\u2019u gwefan <a href=\"https:\/\/www.dicpenderynsociety.com&#xA0;\"><strong>https:\/\/www.dicpenderynsociety.com\u00a0<\/strong><\/a><\/p>\n\n<p>Mae\u2019r hyn a gyflawnwyd gan weithwyr Merthyr Tudful a\u2019r cyffiniau\u2019n anhygoel. Cafodd hunanfodlonrwydd y dosbarth cyfalafol ysgytwad a sylweddolodd y dosbarth gweithiol beth sy\u2019n bosib ei gyflawni wrth uno yn erbyn anghyfiawnder.<\/p>\n\n<p>Ac i feddwl mai yn y fan hon, ar Gomin Gelligaer a Merthyr, can llath o Ffair y Waun, y cychwynnodd y cyfan.<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image alignwide size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"912\" height=\"254\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/VID_20250531_1529537002.gif\" alt=\"\" class=\"wp-image-7822\"\/><\/figure>\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:50%\">\n<p><strong>Daeth y dyfyniadau a llawer o&#8217;r wybodaeth yn yr ysgrif hon o&#8217;r llyfr anhygoel <em>The Merthyr Rising<\/em> gan Gwyn Alf Williams<\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:50%\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><a href=\"https:\/\/www.worldofbooks.com\/en-gb\/products\/merthyr-rising-book-gwyn-williams-9780708310144\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"636\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/the-merthyr-rising-hb-636x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7728\" style=\"width:222px;height:auto\"\/><\/a><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n<p><strong>Tynnwyd y lluniau diweddar ar gyfer yr ysgrif hon gan yr artist lleol @pollylove.studio diolch hefyd i Lyfrgell Genedlaethol yr Alban, yr artist Hablot Knight Browne a&#8217;r wefan http:\/\/www.alangeorge.co.uk\/ am yr hen luniau<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ym mis Mehefin 1831, draw yn nhref Merthyr, dros gribyn Cefn Merthyr, cafwyd un o\u2019r gwrthryfeloedd mwyaf gan weithwyr yn erbyn yr haearn-feistri a\u2019r dosbarth cyfalafol. Roedd yr hyn a gyflawnwyd gan weithwyr Merthyr Tudful a\u2019u cydweithwyr yn Aberd\u00e2r, Penderyn a\u2019r cyffiniau yn anhygoel ac atseiniodd yr effeithiau drwy weddill hanes. Tra\u2019r oedd yr haearn-feistri\u2019n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":7732,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-7902","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-newyddion"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Myfyrdodau o&#039;r Comin: Mehefin 2025 &#8211; Gelligaer and Merthyr Common<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"cy_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Myfyrdodau o&#039;r Comin: Mehefin 2025 &#8211; Gelligaer and Merthyr Common\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ym mis Mehefin 1831, draw yn nhref Merthyr, dros gribyn Cefn Merthyr, cafwyd un o\u2019r gwrthryfeloedd mwyaf gan weithwyr yn erbyn yr haearn-feistri a\u2019r dosbarth cyfalafol. Roedd yr hyn a gyflawnwyd gan weithwyr Merthyr Tudful a\u2019u cydweithwyr yn Aberd\u00e2r, Penderyn a\u2019r cyffiniau yn anhygoel ac atseiniodd yr effeithiau drwy weddill hanes. Tra\u2019r oedd yr haearn-feistri\u2019n [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Gelligaer and Merthyr Common\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-06-03T08:30:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-17T08:47:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/VID_20250528_193853768-4-1024x576.gif\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"576\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/gif\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Catrin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Catrin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Catrin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/6dcb89e9ec887a1551d968a5922dcebd\"},\"headline\":\"Myfyrdodau o&#8217;r Comin: Mehefin 2025\",\"datePublished\":\"2025-06-03T08:30:33+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-17T08:47:43+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\\\/\"},\"wordCount\":1561,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/VID_20250528_193853768-4.gif\",\"articleSection\":[\"Newyddion\"],\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\\\/\",\"name\":\"Myfyrdodau o'r Comin: Mehefin 2025 &#8211; Gelligaer and Merthyr Common\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/VID_20250528_193853768-4.gif\",\"datePublished\":\"2025-06-03T08:30:33+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-17T08:47:43+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/VID_20250528_193853768-4.gif\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/VID_20250528_193853768-4.gif\",\"width\":1240,\"height\":698},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Myfyrdodau o&#8217;r Comin: Mehefin 2025\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/\",\"name\":\"Gelligaer and Merthyr Common\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#organization\",\"name\":\"Gelligaer and Merthyr Common\",\"url\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/GMCommonComingSoon-Logo2.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/GMCommonComingSoon-Logo2.png\",\"width\":500,\"height\":250,\"caption\":\"Gelligaer and Merthyr Common\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/6dcb89e9ec887a1551d968a5922dcebd\",\"name\":\"Catrin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/97f63f177dafcc2c0195ee6e116238c52a738135eb143a3da0cd06956dd77e90?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/97f63f177dafcc2c0195ee6e116238c52a738135eb143a3da0cd06956dd77e90?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/97f63f177dafcc2c0195ee6e116238c52a738135eb143a3da0cd06956dd77e90?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Catrin\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/author\\\/catrin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Myfyrdodau o'r Comin: Mehefin 2025 &#8211; Gelligaer and Merthyr Common","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/","og_locale":"cy_GB","og_type":"article","og_title":"Myfyrdodau o'r Comin: Mehefin 2025 &#8211; Gelligaer and Merthyr Common","og_description":"Ym mis Mehefin 1831, draw yn nhref Merthyr, dros gribyn Cefn Merthyr, cafwyd un o\u2019r gwrthryfeloedd mwyaf gan weithwyr yn erbyn yr haearn-feistri a\u2019r dosbarth cyfalafol. Roedd yr hyn a gyflawnwyd gan weithwyr Merthyr Tudful a\u2019u cydweithwyr yn Aberd\u00e2r, Penderyn a\u2019r cyffiniau yn anhygoel ac atseiniodd yr effeithiau drwy weddill hanes. Tra\u2019r oedd yr haearn-feistri\u2019n [&hellip;]","og_url":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/","og_site_name":"Gelligaer and Merthyr Common","article_published_time":"2025-06-03T08:30:33+00:00","article_modified_time":"2025-09-17T08:47:43+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":576,"url":"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/VID_20250528_193853768-4-1024x576.gif","type":"image\/gif"}],"author":"Catrin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Catrin","Est. reading time":"15 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/"},"author":{"name":"Catrin","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#\/schema\/person\/6dcb89e9ec887a1551d968a5922dcebd"},"headline":"Myfyrdodau o&#8217;r Comin: Mehefin 2025","datePublished":"2025-06-03T08:30:33+00:00","dateModified":"2025-09-17T08:47:43+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/"},"wordCount":1561,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/VID_20250528_193853768-4.gif","articleSection":["Newyddion"],"inLanguage":"cy-GB","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/","url":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/","name":"Myfyrdodau o'r Comin: Mehefin 2025 &#8211; Gelligaer and Merthyr Common","isPartOf":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/VID_20250528_193853768-4.gif","datePublished":"2025-06-03T08:30:33+00:00","dateModified":"2025-09-17T08:47:43+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/#primaryimage","url":"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/VID_20250528_193853768-4.gif","contentUrl":"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/VID_20250528_193853768-4.gif","width":1240,"height":698},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-mehefin-2025\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Myfyrdodau o&#8217;r Comin: Mehefin 2025"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#website","url":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/","name":"Gelligaer and Merthyr Common","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#organization","name":"Gelligaer and Merthyr Common","url":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/GMCommonComingSoon-Logo2.png","contentUrl":"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/GMCommonComingSoon-Logo2.png","width":500,"height":250,"caption":"Gelligaer and Merthyr Common"},"image":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#\/schema\/person\/6dcb89e9ec887a1551d968a5922dcebd","name":"Catrin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97f63f177dafcc2c0195ee6e116238c52a738135eb143a3da0cd06956dd77e90?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97f63f177dafcc2c0195ee6e116238c52a738135eb143a3da0cd06956dd77e90?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97f63f177dafcc2c0195ee6e116238c52a738135eb143a3da0cd06956dd77e90?s=96&d=mm&r=g","caption":"Catrin"},"url":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/author\/catrin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7902","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7902"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7902\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8435,"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7902\/revisions\/8435"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7902"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7902"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7902"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}