{"id":8416,"date":"2025-09-11T17:38:17","date_gmt":"2025-09-11T17:38:17","guid":{"rendered":"https:\/\/gmcommon.org\/?p=8416"},"modified":"2025-09-11T18:03:56","modified_gmt":"2025-09-11T18:03:56","slug":"myfyrdodau-or-comin-medi-2025","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/","title":{"rendered":"Myfyrdodau o’r Comin: Medi 2025"},"content":{"rendered":"\n
Medi<\/strong>
gan Isfoel<\/em>

Y llwyni canau yn llawnion
Afalau filoedd yn fochgochion
Brithwyd y berth hyd y b\u00f4n
Yn dew gan fwyar duon<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Mae mis Medi\u2019n gyfnod o lawnder a ffrwythlondeb: y cnau, y caeau, y ffrwyth ac yn aml ceir awyr uchel las dwfn. Ond clywn hefyd sibrydion y gaeaf a cheir rhyw aflonyddwch yn yr aer sy’n ein hatgoffa bod y tymor ar fin troi. <\/strong>
<\/p>\n\n\n\n

Gallwn weld rhai o ddail y coed yn melynu \u2013 ac yn y gwrychoedd ac ar hyd gweundir y Comin gwelwn hefyd y rhedyn yn newid lliw. <\/p>\n\n\n\n

Mewn rhai wythnosau bydd ein bryniau\u2019n garped o rwd o\u2019u herwydd a\u2019u lliw yn cydweddu \u00e2 brown carreg Pennant sy\u2019n ymwthio o hyd, o hen chwareli\u2019r mynydd.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Rhedyn Mewn Chwedlau Celtaidd<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Mae gan y rhedyn ar ein tir hanes hir ymysg tiroedd y gwledydd Celtaidd. Mewn hen stori Wyddelig, ymddengys rhedyn yn hanes Nechtan, Brenin C\u00faige Mumhan (Munster) a Bres, Brenin Iwerddon. Rhoddwyd gwybod i Bres y byddai\u2019n rhaid iddo yfed galwyni o laeth petai am wella anffrwythlondeb ei wraig. Gwnaeth hwn yn bosib iddo\u2019i hun drwy godi treth laeth ar gartrefi Gwyddelig: byddai\u2019n cymryd 100 tun o laeth o bob Buwch Frech. Mae Buchod Brech yn frown-lwyd o ran lliw ac roedd Nechtan yn berchen ar nifer o\u2019r buchod hyn.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Er mwyn osgoi\u2019r dreth laeth adeiladodd d\u00e2n mawr o redyn a defnyddiodd y lludw, wedi ei gymysgu \u00e2 hadau\u2019r llin a d\u0175r, er mwyn paentio eu cotiau\u2019n ddu. Mewn fersiwn arall o\u2019r stori, gyrrodd ei fuchod drwy fwg rhedyn er mwyn llosgi\u2019r cotiau\u2019n ddu \u2013 ond yn y ddwy stori mae\u2019r rhedyn yn elfen bwysig. Ymddengys hefyd yn un o straeon amlycaf Comin Gelligaer a Merthyr, stori Gwladys merch Brychan Brycheiniog. Cuddiodd Gwladys ymysg y rhedyn a syrthiodd i gysgu yno gyda Gwynllyw \u2013 y dyn roedd hi\u2019n ei garu. Gellir darllen y stori ym Myfyrdodau mis Ionawr.<\/p>\n\n\n\n

Mewn c\u00e2n werin o\u2019r Alban o\u2019r enw \u2018Tha mi Sg\u00ecth\u2019 ceir hanes tylwythen deg a oedd yn torri\u2019r rhedyn pan gwympodd mewn cariad gyda merch brydferth. Roedd y ferch yn teimlo\u2019r un ffordd ond pan ddaeth ei theulu i wybod am ei chariad dyma nhw\u2019n ei chloi hi yn ei hystafell er mwyn rhwystro\u2019r ddau rhag cwrdd. Geiriau\u2019r dylwythen deg a glywn yn y g\u00e2n sydd hefyd yn cael ei adnabod dan enw arall \u2018Buain na Rainich\u2019 sy\u2019n golygu \u2018Torri\u2019r Rhedyn\u2019.<\/p>\n\n\n\n

Gwrandewch ar y g\u00e2n fan hyn: https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=DqfKigp99cY<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Y Rhedynen Ungoes<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Y rhedynen ungoes yw\u2019r rhedynen fwyaf cyffredin (a\u2019r mwyaf o ran maint) ym Mhrydain ac Iwerddon. Ei enw Lladin yw Pteridium aquilinum, fe all dyfu i uchder o chwe throedfedd – ac fe wna hynny hefyd mewn llawer man ar y Comin. Gellir dod o hyd iddo ar bob un o gyfandiroedd y byd heblaw am Antarctica. <\/p>\n\n\n\n

Wrth i dymor yr Hydref nes\u00e1u, bydd y rhedyn yn raddol farw, gan droi lliw o\u2019i wyrdd tywyll i frown ac mi fydd yn achosi trawsnewidiad dramatig i olwg ein tirlun. Mae\u2019n well gan redyn pridd sych, asidaidd a gall ledaenu ryw un metr y flwyddyn drwy risomau tanddaearol. Amcangyfrifir bod yno 62,700 hectar o redyn yng Nghymru.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Rhedyn a\u2019r Amgylchedd<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Mae clystyrau trwchus o redyn a\u2019u haenen drwchus o domwellt (o dwf y blynyddoedd blaenorol) yn aml yn wael iawn i fywyd gwyllt. Gall y planhigyn a’i risomau cryf hefyd niweidio nodweddion archeolegol. Fodd bynnag, gall rhedyn sy\u2019n tyfu\u2019n llai trwchus gynnal planhigion coetir fel Clychau’r Gog a’r Fioled Gyffredin sy’n brif ffynhonnell fwyd i sawl math o bili pala brith sydd dan fygythiad. Trafodwyd y Gylfinir yn yr ysgrif ddiwethaf ac mae cadw rhedyn yn yr ardaloedd maent yn nythu hefyd yn weithred ofnadwy o bwysig, gan mai ar lawr y mae\u2019r gylfinirod yn creu eu nythod.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gall rhedyn hefyd chwarae r\u00f4l bwysig ar y ffridd ac o fewn coetiroedd sydd wedi hen ymsefydlu. Mae\u2019n un o\u2019r rhywogaethau arloesol \u2013 golyga hyn ei fod, fel ei gyd-blanhigion mwsogl a chen, yn un o\u2019r rhywogaethau sy\u2019n gallu gwladychu tir diffaith er mwyn paratoi\u2019r ffordd i blanhigion eraill allu ffynni yn yr ardal mewn blynyddoedd i ddod. Mae\u2019n arwydd o ehangder hanesyddol coedwigoedd m Mhrydain oherwydd tybir mai yn wreiddiol rhedynen oedd yn perthyn i goetir agored ydoedd. Fodd bynnag, gyda newid hinsawdd, cynnydd yn y nitrogen sydd yn yr atmosffer (mae\u2019n ffrwythloni\u2019r tir) a newidiadau i\u2019r arferion o reoli rhedyn, mae\u2019n bosib nad yw\u2019r rhedynen yn gymorth i greu coedwigoedd bellach.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Rhedyn a Thanau Gwylltion <\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\"\"
T\u00e2n Gwyllt ger Bedlinog, 2025<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Yn anffodus, un o\u2019r prif resymau dros danau gwylltion yng nghymoedd de Cymru yw rhedyn sych. Am ei fod yn blanhigyn lluosflwydd, bydd yn marw\u2019n flynyddol ac yn aildyfu yn yr un ardal. Mae\u2019r cynnydd blynyddol yn nhyfiant y planhigyn yn creu haenen o domwellt sydd nid yn unig yn effeithio ar fioamrywiaeth ond, pan fo\u2019r haenen hon yn sych, mae\u2019n hylosg iawn. Gan fod y tanau hyn yn dueddol o ddigwydd pan fo\u2019r rhedyn ynghwsg, nid yw\u2019r tanau\u2019n effeithio ar dyfiant y planhigyn ac, os unrhywbeth, maent o fudd i\u2019r rhedyn oherwydd eu bod yn clirio\u2019r haenen o domwellt ac yn creu maetholion i\u2019r planhigyn (potash neu olchludw).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mae tanau gwylltion yn amlwg yn effeithio ar gymunedau lleol o ganlyniad i lygredd aer a gall ddenu ein gwasanaethau brys i ffwrdd o alwadau brys eraill. Mae\u2019r tanau hefyd yn cael effeith wael ar ein bywyd gwyllt, yr anifeiliaid sy\u2019n pori ar y Comin, safon y d\u0175r ac effeithiau newid hinsawdd y dyfodol.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Rhedyn ac Amaethyddiaeth <\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Yn aml ystyrir rhedyn yn chwynnyn diangen (fel dant y llew neu ddanadl poethion). Fodd bynnag, yn union fel y \u2018chwyn\u2019 eraill hynny, yn hanesyddol maent wedi bod yn ddefnyddiol iawn i ni fel pobl. Byddai rhedyn cael ei ddefnyddio er mwyn creu lle i\u2019r anifeiliaid gysgu, i gadw moron yn ystod y gaeaf, hefyd ar gyfer toeon gwellt. Arferir y rhai oedd yn dioddef o glunwst neu boenau eraill yn y coesau gerdded drwy fwg rhedyn er mwyn lleddfu\u2019r symptomau a bwytawyd y dail hefyd er mwyn clirio\u2019r stumog, neu leddfu problemau\u2019r ddueg a\u2019r coluddyn. Mae hefyd yn leinin da i’w ddefnyddio mewn basgedu blodau sy’n hongian. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gwaith y menywod oedd casglu\u2019r rhedyn hyn. Roedd yn waith caled a chorfforol iawn. Ar y gweundir uchel byddai\u2019r menywod yn torri\u2019r rhedyn a\u2019u glymu\u2019n fwndeli er mwyn eu cario adref. O ganlyniad i\u2019w fuddioldeb, ac felly o\u2019u ganlyniad i\u2019r gwaith o\u2019i gasglu, ni fyddai wedi lledaenu i\u2019r graddau y mae\u2019n lledaenu heddiw. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Yn gyffredinol mae rhedyn yn dueddol o fod yn arwydd o dir da, ffrwythlon, fel dengys yr hen ddihareb hon:<\/p>\n\n\n\n

Aur dan y rhedyn;
Arian dan yr eithin;
Newyn dan y grug. 
<\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Yn ffodus iawn, mae nifer o\u2019r ffermwyr sy\u2019n defnyddio\u2019r Comin i bori yn dal i dorri a chasglu rhedyn er mwyn ei ddefnyddio\u2019n wely i\u2019w hanifeiliaid. Mae\u2019r weithred bwysig hon yn gymorth i gyfyngu lledaeniad y rhedyn wrth gadw ardaloedd yn agored i\u2019r anifeiliaid sy\u2019n pori, i fywyd gwyllt allu ffynnu ac i\u2019r cyhoedd gael lle i gerdded ar hyd y tirlun. Mae\u2019r weithred hefyd yn lleihau\u2019r peryg o danau gwylltion. Mae defnyddio rhedyn ar gyfer gwel\u00e2u anifeiliaid yn ffordd o beidio \u00e2 gorfod prynu gwellt ac mae\u2019n enghraifft wych o sut allwn ddefnyddio cynnyrch sy\u2019n gynaliadwy ac yn lleol. Yn anffodus, mae rhedyn yn le da i hislod fyw sy\u2019n gallu achosi trafferthion i les yr anifeiliaid a chostau ychwanegol i\u2019r ffermwyr. Gyda chlefyd Lyme (sy\u2019n cael ei gario gan hislod) yn cynyddu, mae\u2019n bosib y byddwn yn gweld y clefyd yn effeithio fwyfwy ar bobl yn y dyfodol.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Rheoli\u2019r Rhedyn<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Gellir rheoli\u2019r rhedyn drwy chwistrellu cemegau drostynt neu drwy eu torri neu eu cleisio (gyda pheiriant neu anifeiliaid trwm) ond mae\u2019n rhaid parhau i gynnal unrhyw driniaeth dros amser os ydynt am fod yn llwyddiannus.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rydym yn sefydliad sydd wedi ymrwymo i weithio mewn modd sy\u2019n cynnal gwelliannau amgylcheddol, cymdeithasol a chymunedol y Comin wrth sicrhau ei fod yn parhau\u2019n ardal fydd yn cynhyrchu bwyd i genedlaethau\u2019r dyfodol. Mae\u2019r modd yr ydym yn rheoli\u2019r rhedyn yn elfen allweddol o\u2019r gwaith hwn. Gall gymryd hyd at ddeng mlynedd i leihau tyfiant rhedyn drwy ddefnyddio\u2019r dull torri neu gleisio, ond mae\u2019n fwy caredig i\u2019n tir ac i\u2019n hamgylchfyd na defnyddio cemegau.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Torri Rhedyn ar y Comin, Gorffennaf 2025<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Yn ogystal \u00e2\u2019r ardaloedd hynny lle mae\u2019r ffermwyr yn torri ac yn bwndelu rhedyn i\u2019w ddefnyddio fel gwl\u00e2u i\u2019r anifeiliaid (yn bennaf yn ardaloedd deheuol Cefn Gelligaer), rydym hefyd yn torri rhedyn mewn mannau penodol er mwyn osgoi tannau gwylltion ac rydym yn gweithio gyda Gwasanaeth T\u00e2n ac Achub De Cymru wrth ymgymryd \u00e2\u2019r gwaith hwn. Pan fod grantiau\u2019n caniat\u00e1u hynny, rydym yn sicrhau ein bod yn torri rhedyn yn y mannau hynny lle mae\u2019r anifeiliaid yn pori yn ogystal \u00e2\u2019r mannau hynny sy\u2019n gweithredu fel toriad yn y tyfiant er mwyn osgoi t\u00e2n. Rydym yn ffafrio torri ddwywaith yn y ddwy ardal yn ystod yr adeg honno o\u2019r flwyddyn y mae\u2019r rhedyn yn tyfu. Mae torri nifer o weithiau dros sawl blwyddyn yn gwanhau\u2019r planhigyn yn eithriadol ac o ganlyniad yn creu tir agored i anifeiliaid bori ac i wahanol fathau o laswellt allu tyfu. Yn ddiweddar defnyddiwyd torrwr oedd yn cael ei reoli o bellter yn ardal Taf Bargod y Comin tra defnyddiwyd peiriant torri porfa fwy arferol yn ardal Llwybr Cerdded y Barcud Coch. Drwy gadw\u2019r llwybrau hyn yn agored rydym yn galluogi\u2019r cyhoedd i\u2019w defnyddio. Mae\u2019r cerddwyr yn eu tro\u2019n gymorth i gyfyngu tyfiant y rhedyn am nad ydyw\u2019n blanhigyn sy\u2019n hoff iawn o bridd sydd wedi ei gywasgu.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Rydym hefyd wedi plannu coed mewn ardaloedd sy\u2019n drwch o redyn gyda\u2019r nod hirdymor o gysgodi\u2019r planhigyn er mwyn ei wanhau ac i gyfyngu ar ei ledaeniad mewn ardaloedd nad sy\u2019n cael eu pori rhagor ac \/ neu ar hyd glannau nentydd. Drwy blannu coed mewn ffordd ystyrlon rydym hefyd yn sicrhau buddiannau eraill i dir y Comin: cysgod i\u2019r anifeiliaid, cynnydd ym mioamrywiaeth yr ardal, a chreadigaeth cynefinoedd newydd.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Mae Gwasanaeth T\u00e2n ac Achub De Cymru wedi mabwysiadu ffordd fwy rhagweithiol o ddelio gyda thanau gwylltion a phan fo\u2019r adnoddau a\u2019r amodau yn caniat\u00e1u maent yn torri neu\u2019n cleisio rhedyn a rhywogaethau problematig eraill. Mae Gwasanaeth T\u00e2n ac Achub De Cymru wedi ein cynorthwyo ni i reoli ardaloedd penodol o redyn dros y blynyddoedd diwethaf ac rydym yn gwerthfawrogi eu gwaith yn fawr iawn. Maent yn defnyddio dull o gleisio\u2019r rhedyn gyda pheiriant a gr\u00ebwyd yn benodol ar gyfer y gwaith hwn. Maent wedyn yn torri\u2019r haenen o hen domwellt yn ystod tymhorau\u2019r Hydref a\u2019r Gaeaf.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Medigan Isfoel Y llwyni canau yn llawnionAfalau filoedd yn fochgochionBrithwyd y berth hyd y b\u00f4nYn dew gan fwyar duon Mae mis Medi\u2019n gyfnod o lawnder a ffrwythlondeb: y cnau, y caeau, y ffrwyth ac yn aml ceir awyr uchel las dwfn. Ond clywn hefyd sibrydion y gaeaf a cheir rhyw aflonyddwch yn yr aer sy’n […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":8348,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-8416","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-newyddion"],"acf":[],"yoast_head":"\nMyfyrdodau o'r Comin: Medi 2025 – Gelligaer and Merthyr Common<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"cy_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Myfyrdodau o'r Comin: Medi 2025 – Gelligaer and Merthyr Common\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Medigan Isfoel Y llwyni canau yn llawnionAfalau filoedd yn fochgochionBrithwyd y berth hyd y b\u00f4nYn dew gan fwyar duon Mae mis Medi\u2019n gyfnod o lawnder a ffrwythlondeb: y cnau, y caeau, y ffrwyth ac yn aml ceir awyr uchel las dwfn. Ond clywn hefyd sibrydion y gaeaf a cheir rhyw aflonyddwch yn yr aer sy’n […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Gelligaer and Merthyr Common\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-11T17:38:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-11T18:03:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/DSC_1629.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1620\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Catrin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Catrin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Catrin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/6dcb89e9ec887a1551d968a5922dcebd\"},\"headline\":\"Myfyrdodau o’r Comin: Medi 2025\",\"datePublished\":\"2025-09-11T17:38:17+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-11T18:03:56+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\\\/\"},\"wordCount\":1909,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/DSC_1629.jpg\",\"articleSection\":[\"Newyddion\"],\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\\\/\",\"name\":\"Myfyrdodau o'r Comin: Medi 2025 – Gelligaer and Merthyr Common\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/DSC_1629.jpg\",\"datePublished\":\"2025-09-11T17:38:17+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-11T18:03:56+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/DSC_1629.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/DSC_1629.jpg\",\"width\":1620,\"height\":1080},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Myfyrdodau o’r Comin: Medi 2025\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/\",\"name\":\"Gelligaer and Merthyr Common\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#organization\",\"name\":\"Gelligaer and Merthyr Common\",\"url\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/GMCommonComingSoon-Logo2.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/GMCommonComingSoon-Logo2.png\",\"width\":500,\"height\":250,\"caption\":\"Gelligaer and Merthyr Common\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/6dcb89e9ec887a1551d968a5922dcebd\",\"name\":\"Catrin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/97f63f177dafcc2c0195ee6e116238c52a738135eb143a3da0cd06956dd77e90?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/97f63f177dafcc2c0195ee6e116238c52a738135eb143a3da0cd06956dd77e90?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/97f63f177dafcc2c0195ee6e116238c52a738135eb143a3da0cd06956dd77e90?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Catrin\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/gmcommon.org\\\/cy\\\/author\\\/catrin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Myfyrdodau o'r Comin: Medi 2025 – Gelligaer and Merthyr Common","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/","og_locale":"cy_GB","og_type":"article","og_title":"Myfyrdodau o'r Comin: Medi 2025 – Gelligaer and Merthyr Common","og_description":"Medigan Isfoel Y llwyni canau yn llawnionAfalau filoedd yn fochgochionBrithwyd y berth hyd y b\u00f4nYn dew gan fwyar duon Mae mis Medi\u2019n gyfnod o lawnder a ffrwythlondeb: y cnau, y caeau, y ffrwyth ac yn aml ceir awyr uchel las dwfn. Ond clywn hefyd sibrydion y gaeaf a cheir rhyw aflonyddwch yn yr aer sy’n […]","og_url":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/","og_site_name":"Gelligaer and Merthyr Common","article_published_time":"2025-09-11T17:38:17+00:00","article_modified_time":"2025-09-11T18:03:56+00:00","og_image":[{"width":1620,"height":1080,"url":"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/DSC_1629.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Catrin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Catrin","Est. reading time":"14 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/"},"author":{"name":"Catrin","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#\/schema\/person\/6dcb89e9ec887a1551d968a5922dcebd"},"headline":"Myfyrdodau o’r Comin: Medi 2025","datePublished":"2025-09-11T17:38:17+00:00","dateModified":"2025-09-11T18:03:56+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/"},"wordCount":1909,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/DSC_1629.jpg","articleSection":["Newyddion"],"inLanguage":"cy-GB","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/","url":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/","name":"Myfyrdodau o'r Comin: Medi 2025 – Gelligaer and Merthyr Common","isPartOf":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/DSC_1629.jpg","datePublished":"2025-09-11T17:38:17+00:00","dateModified":"2025-09-11T18:03:56+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/#primaryimage","url":"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/DSC_1629.jpg","contentUrl":"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/DSC_1629.jpg","width":1620,"height":1080},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/myfyrdodau-or-comin-medi-2025\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Myfyrdodau o’r Comin: Medi 2025"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#website","url":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/","name":"Gelligaer and Merthyr Common","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#organization","name":"Gelligaer and Merthyr Common","url":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/GMCommonComingSoon-Logo2.png","contentUrl":"https:\/\/gmcommon.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/GMCommonComingSoon-Logo2.png","width":500,"height":250,"caption":"Gelligaer and Merthyr Common"},"image":{"@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/#\/schema\/person\/6dcb89e9ec887a1551d968a5922dcebd","name":"Catrin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97f63f177dafcc2c0195ee6e116238c52a738135eb143a3da0cd06956dd77e90?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97f63f177dafcc2c0195ee6e116238c52a738135eb143a3da0cd06956dd77e90?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97f63f177dafcc2c0195ee6e116238c52a738135eb143a3da0cd06956dd77e90?s=96&d=mm&r=g","caption":"Catrin"},"url":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/author\/catrin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8416","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8416"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8416\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8430,"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8416\/revisions\/8430"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8348"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gmcommon.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}