Myfyrdodau o’r Comin

Wrth ystyried y Comin yn y Gaeaf, daw i’r meddwl foreau oer o farrug, patrymau pigog o iâ ar lafnau’r gwair a lliwiau dwfn y machludon cynnar. Mae’r tymor tywyll hefyd yn golygu mwy o law, gwyntoedd cryfion a chyfnodau o gymylau isel. Wrth i ni nesáu at y Nadolig,...

Mewn cae y tu ôl i Res Coly ym Medlinog, ac ychydig i’r gogledd ohono, ar waelod llethrau Gilfach yr Encil, mae yno bwll ddŵr hyfryd. O’i amgylch tyfa nifer o fedw arian ac ar erchwyn y dŵr mae brwyn a gwair a rhedyn yn tyfu. Mae’n hafan i fywyd gwyllt ac yn le...

Mae yno rywbeth am gadnoid sy’n awgrymu’r Hydref. Efallai mai lliw eu cot sy’n ein hatgoffa o liw’r dail crin neu efallai am fod y dyddiau’n byrhau bod mwy o siawns ein bod yn crwydro o amgylch y lle ar yr un adeg ag y mae’r cadno’n ymlwybro nôl i’w wâl wedi noson o...

Medigan IsfoelY llwyni canau yn llawnionAfalau filoedd yn fochgochionBrithwyd y berth hyd y bônYn dew gan fwyar duon Mae mis Medi’n gyfnod o lawnder a ffrwythlondeb: y cnau, y caeau, y ffrwyth ac yn aml ceir awyr uchel las dwfn. Ond clywn hefyd sibrydion y gaeaf a...

Y Gylfinir Does dim byd sy’n dynodi’r Gwanwyn a’r Haf yn fwy na chân fyrlymus y gylfinir - neu Pegi Big Hir i roi un o’u henwau eraill iddi. Rydym yn ofnadwy o lwcus yn yr ardal hon i allu clywed y Gylfinir ac i fod yn gartref iddi yn ystod misoedd yr haf oherwydd, er...

Trosolwg Byr o Ddaeareg Comin Gelligaer a Merthyr Pan mae’r haf yn ei anterth, does yno ddim byd prydferthach na Chomin Gelligaer a Merthyr. Gorwedda’r gweundir hwn yng ngogledd Maes Glo de Cymru. O edrych ar y dirwedd, yr hyn sy’n eich taro yw’r meithder dirfawr ac...

Pwll Rhos Las / RhasLas yw'r enw ar y map OS. Golygfeydd prydferth ger pentrefi colledig Pantywaun a Blaen Carno. Ym mis Mehefin 1831, draw yn nhref Merthyr, dros gribyn Cefn Merthyr, cafwyd un o’r gwrthryfeloedd mwyaf gan weithwyr yn erbyn yr haearn-feistri a’r...

Mai – a’r haf ar gyrraedd. Mae bywyd gwyllt y Comin yn ffynnu ac yn enfys o liwiau: melyn y grug, gwyrdd llachar y glaswellt a’r brwyn newydd, pinc a phorffor y gwair a’r blodau gwyllt sy’n byrlymu o’r ymylon a choch tywyll hefyd yn rholio o’r perthi. Clywir cân yr...

Yr Ehedydd Yr Ehedydd Oriau hydr yr ehedydda dry fry o'i dŷ bob dydd,borewr byd, berw aur bill,  bardd â'r wybr, borthor Ebrill.gan Dafydd ap Gwilym Tua diwedd mis Ebrill, gyda’r brwyn yn prysur dyfu’n ôl ar weundir y Comin, bydd yr ehedydd yn dechrau nythu....